Oranje-Kazerne

De Oranje-Kazerne werd in 1954 gebouwd aan de Deelenseweg 20, 6816 TS in Schaarsbergen.

Koninklijke Kazerne

Eind jaren veertig, begin jaren vijftig brak de Koude Oorlog uit. Ons leger werd op een grote parate sterkte gebracht. Kazernes om al die soldaten te legeren waren er niet. Twee architecten van de Genie: kolonel ingenieur J.C. Stumphius en kolonel J.H. Hoogendoorn ontwierpen een kazerne type, dat dit tekort moest opheffen.

De Genie bouwde in de jaren 1951-1953 verspreid over Nederland aan de hand van dat ontwerp een aantal kazernes. De kazernes hadden allemaal hetzelfde wachtgebouw, bureaugebouw, kantine en eet- en sportzaal en legeringsgebouwen. En hetzelfde onderofficiers- en officiershotel. Alles was identiek. Er waren alleen verschillen in de plaatsing van de gebouwen. De kazernes hadden acht legeringsgebouwen. Er konden tussen de 3500 en 4000 soldaten in die kazernes worden ondergebracht.

Oorspronkelijk was het de bedoeling om vijf van deze kazernes te bouwen:

Generaal Spoor Kazerne in Ermelo,

Luitenant-kolonel Tonnet Kazerne in 't Harde,

Generaal Winkelman Kazerne in Nunspeet,

Legerplaats Ossendrecht (de latere Koningin Wilhelmina Kazerne) in Ossendrecht,

Johannes Post Kazerne in Steenwijkerwold - Havelte,

En er werd een kleinere kazerne volgens hetzelfde ontwerp gebouwd:

Pontonniers Kazerne in Keizersveer. Aannemelijk is dat in deze kazerne de algemene gebouwen als kantine, cafetaria, filmzaal ook kleiner waren.

Nadat deze kazernes klaar waren, bleek er nog steeds behoefte aan legeringplaatsen te zijn. En zo werd in 1954 volgens hetzelfde ontwerp nog een extra kazerne gebouwd: de Oranje-Kazerne in Schaarsbergen. De kazerne ligt ongeveer zes kilometer ten Noorden van het centrum van Arnhem.

Er was al eens eerder een Oranje-Kazerne geweest. Deze werd gebouwd in 1824 en stond in de tuin van de Koninklijke Bibliotheek aan de Lange Voorhout in Den Haag. Die kazerne werd in 1919 door brand volledig verwoest.

Pas in 1954 kwam er dus een nieuwe Oranje-Kazerne. Niet meer in Den Haag, maar in Schaarsbergen. Bij de opening werd in de hal van het bureaugebouw de openingssteen uit 1824 van de oorspronkelijke Oranje-Kazerne ingemetseld.

De Oranje-Kazerne is de enige kazerne die de gekroonde J mag voeren. Daaruit spreekt de bijzondere verbondenheid met het Oranjehuis. Zo staat in het voorwoord van de Wegwijzer 1965 te lezen.

In de oude Oranje-Kazerne (O.K.) in Den Haag lagen traditioneel de keurregimenten Grenadiers en Jagers. En die werden ook in de nieuwe O.K. in Schaarsbergen ondergebracht.

Welke onderdelen lagen er in de Oranje-Kazerne?

Er was maar een zeer klein deel van de 1Divisie "7 December" onderdelen gelegerd in de Oranje-Kazerne. Dit waren ze:

11AFDRA (11Afdeling Rijdende Artillerie “Gele Rijders“)

11INFVERKCIE (11Infanterie Verkenningscompagnie Garde Jagers)

11MARCIE (11Marechaussee compagnie)

11PAINFBRIG Ststcie (11Pantserinfanteriebrigade Garderegiment Grenadiers - alleen de  staf- stafcompagnie)

11VBDBAT (11Verbindingsbataljon)

12IBGJ (12Infanterie Bataljon Garde Jagers) (bij ons beter bekend onder de naam “Kikkers”)

41TDBAT B-cie (41Technische Dienst Bataljon - alleen de B-compagnie)

Verder nog de staf- staf compagnie en het administratief centrum van 1DIV “7 December”, de stafbatterij van 1DA en de stafcompagnie van de Oranje-Kazerne zelf.

De Oranje-Kazerne nu

Met het verdwijnen van de dienstplicht zijn vrijwel al deze, in 1951-1954 gebouwde, kazernes gesloten en gesloopt. Alleen de Oranje-Kazerne is nog grotendeels in de oorspronkelijke staat. Maar ook hier hebben grote veranderingen plaatsgevonden. Achter de kazerne lag het complex Groot Heidekamp van de Luchtmacht. Hier was de Luchtmacht Elektronische en Technische School (LETS) gevestigd. Hier werden alle technici en brandweerlieden van de Luchtmacht opgeleid. De Oranje-Kazerne en de LETS waren gescheiden door de Clement van Maasdijklaan. Halverwege deze laan, in een bocht van de weg, was het Mobilisatiecomplex "Duivelsberg" gevestigd. Op dit complex was al het rijdende materieel en alle verbindingsapparatuur van het 11Vbdbat ondergebracht.

De Clement van Maasdijklaan is nu afgesloten en de Oranje-Kazerne en de LETS zijn samengevoegd tot één groot complex. De ingang van de Oranje-Kazerne op de Deelenseweg is gesloten en verplaatst naar de Clement van Maasdijklaan. Die je dan vanaf de Koningsweg in moet rijden.

De Oranje-Kazerne is nu de thuisbasis van 11LMB, de 11^e LuchtMobiele Brigade. Dat zijn de jongens die worden uitgezonden naar Afghanistan of andere brandhaarden in de wereld.

Kleine moderne kamers

Om het moderne leger voor de jonge soldaten aantrekkelijk te kunnen maken is ook op de Oranje-Kazerne het nodige aangepast.

De moderne soldaat wil niet met 20 tot 30 man op één kamer slapen (dat wilden wij ook niet, maar wij hadden geen keus). Om daaraan tegemoet te komen zijn er nieuwe legeringgebouwen gebouwd waarin per kamer hooguit drie soldaten slapen. De kamers zijn van alle gemakken voorzien. Elke kamer heeft televisie en beschikt over een internetaansluiting. Elk gebouw heeft een eigen ontmoetingsruimte met barretje. Daardoor worden de centrale kantine en bioscoopzaal nauwelijks nog gebruikt. De oude legeringgebouwen staan er wel nog steeds, maar worden alleen nog als bureaugebouwen of opslagruimtes gebruikt.

Klik op de afbeeldingen om het PDF bestand te laden

Bekijk en download het boekje De Wegwijzer 1 september 1965 en de plattegrond van de O.K. 1965  in PDF formaat, door op de afbeelding te klikken, het bestand te laden en dan op te slaan. Bovenstaande foto's: Frits Diks.

Hieronder staan diverse ansichtkaarten van de Oranje-Kazerne, waarvan de oorspronkelijke eigenaar/eigenaren onbekend is/zijn.

Kees Blokker, Voerendaal 30 juli 2011. Met bijdragen van Frits Diks, Gerrit Ezendam, Frank Oosterboer en X.